Sude
New member
**Kılınış Fiil Nedir?**
Türkçede fiiller, dilin en önemli yapı taşlarından biridir. Fiiller, bir eylemi, oluşu veya durumu ifade etmek için kullanılır. Ancak fiiller yalnızca kök haliyle değil, ekler alarak da farklı anlamlar kazanabilir. Bu noktada "kılınış fiil" terimi devreye girmektedir. Kılınış fiil, bir fiilin yapıldığı, gerçekleştirildiği ya da kılındığı bir durumu ifade etmek için kullanılan özel bir fiil türüdür. Peki, kılınış fiil nedir ve nasıl kullanılır? Bu makalede, kılınış fiil kavramını detaylı şekilde inceleyecek ve bu tür fiillerin nasıl şekillendiğine dair örnekler sunacağız.
**Kılınış Fiil Tanımı**
Kılınış fiil, bir işin, oluşun ya da eylemin bir başkası tarafından yapılmasını ifade eden fiil türüdür. Bu fiiller, "-ıl", "-in", "-ul", "-ün" gibi ekler alarak türetilir. Yani kılınış fiil, bir şeyin yapılması değil, o şeyin bir başkası tarafından yapılması durumu olarak şekillenir. Bu tür fiillerde, eylemin gerçekleşmesi kişinin iradesine değil, başkalarının etkisine ya da dışsal bir faktöre bağlıdır.
Örneğin, "yapılmak", "gelinmek", "yazılmak" gibi fiiller, kılınış fiillere örnek olarak verilebilir. Bu fiiller, bir eylemin bir başkası tarafından yapılacağını ya da gerçekleşeceğini ifade eder.
**Kılınış Fiilin Özellikleri**
1. **Eylemin Başkasına Ait Olması:** Kılınış fiilleri, bir işin başkası tarafından yapılması durumunu anlatır. Örneğin, "yazılmak" fiili, "yazmak" fiilinin kılınmış halidir ve bu, yazma eyleminin başkası tarafından yapılacağını belirtir.
2. **Pasiflik Anlatımı:** Kılınış fiiller, öznenin pasif durumda olduğunu gösterir. Özne, eylemi gerçekleştiren değil, eylemden etkilenen kişidir. Bu açıdan bakıldığında kılınış fiiller, pasif cümlelerde sıklıkla kullanılır.
3. **Eklerle Türemesi:** Kılınış fiiller, belirli ekler ile türetilir. "-ıl", "-in", "-ul" ve "-ün" ekleri, bir fiilin kılınış fiili haline gelmesini sağlar. Bu ekler, fiil köklerine eklenerek anlamda bir değişim oluşturur.
**Kılınış Fiil Nasıl Oluşur?**
Kılınış fiil, belirli eklerin fiil köklerine eklenmesiyle oluşur. Bu ekler, fiilin kılınmış hâlini yaratır ve fiilin başkası tarafından yapılmasını ifade eder.
- **-ıl, -il Ekleri:** Bu ekler, fiilin kılınmış hâlini yaratır. Örneğin, "yapılmak" (yapmak) veya "gelinmek" (gelmek) gibi fiiller kılınmış hale gelir.
- **-ul, -ül Ekleri:** Bu ekler de fiili kılınmış hâle getirir. "Bilinmek" (bilmek) veya "görülmek" (görmek) gibi örnekler verilebilir.
- **-in, -ün Ekleri:** Bu ekler de fiilin kılınışını sağlar. "Yazılmak" (yazmak) veya "söylenmek" (söylemek) gibi fiiller türetilir.
Bu ekler, fiil köküne eklenerek yeni bir anlam ortaya çıkarır. Kılınış fiil türetme, dildeki eylemler arasındaki ilişkileri ifade etmenin önemli bir yoludur.
**Kılınış Fiil Örnekleri**
Kılınış fiillere örnek olarak şu fiilleri verebiliriz:
1. **Yazılmak:** "Yazılmak" fiili, "yazmak" fiilinin kılınmış hâlidir. Bu fiil, yazma eyleminin bir başkası tarafından yapılacağını ifade eder. Örneğin, "Kitap yazılacak" cümlesi, kitap yazılmak üzere bir başkası tarafından yazılacağını belirtir.
2. **Yapılmak:** "Yapılmak" fiili, "yapmak" fiilinin kılınmış hâlidir. "Bu iş yapılacak" cümlesi, işin bir başkası tarafından yapılacağını anlatır.
3. **Gelmek:** "Gelmek" fiilinin kılınmış hâli olan "gelinmek", bir kişinin gelme eylemini başkasının gerçekleştireceğini ifade eder. "Evime gelinmesi gerekiyor" cümlesi bu anlamı taşır.
4. **Konuşulmak:** "Konuşulmak", "konuşmak" fiilinin kılınmış hâlidir ve konuşma eyleminin başkaları tarafından yapılacağını ifade eder. Örneğin, "Toplantıda konular konuşulacak" cümlesinde bu kullanım görülür.
**Kılınış Fiilin Kullanım Alanları**
Kılınış fiiller, dildeki pasif yapıları oluşturmak için kullanılır. Bu fiil türü, pasif cümlelerde sıkça yer alır. Dilin doğal akışında, öznenin fiili bizzat yapmaması ancak bu fiilden etkilenmesi durumu kılınış fiil ile anlatılır. Kılınış fiillerinin başlıca kullanıldığı yerler şunlardır:
1. **Hikayeler ve Anlatımlar:** Hikaye anlatırken, genellikle pasif yapılar tercih edilir. Bu tür anlatımlarda kılınış fiillerinin kullanımı oldukça yaygındır. Örneğin, "Kitap yazılacak" gibi cümleler, bir eylemin gerçekleşeceği ancak kimin gerçekleştireceğinin belirsiz olduğu durumları ifade eder.
2. **Günlük Konuşmalar:** Günlük dilde de kılınış fiiller kullanılarak işlerin başkası tarafından yapılması gerektiği anlatılabilir. "Yapılacak işler var" gibi örneklerde kılınış fiil kullanılır.
3. **Resmi Dil:** Resmi dilde, yapılan eylemler genellikle pasif bir şekilde ifade edilir. "Duyurular yapılacaktır" gibi cümleler, bir eylemin gerçekleştirileceğini ama kim tarafından yapılacağının önemsiz olduğu bir durumu gösterir.
**Kılınış Fiil ile İlgili Sık Sorulan Sorular**
**1. Kılınış fiil ile edilgen fiil arasındaki fark nedir?**
Kılınış fiil, bir eylemin başkası tarafından yapılmasını ifade ederken, edilgen fiil ise bir eylemin özne tarafından yapılmadığını, pasif olarak gerçekleştiğini anlatır. Kılınış fiilde başkalarının etkisi söz konusu iken, edilgen fiilde yalnızca eylemin pasif durumu ifade edilir.
**2. Kılınış fiil yalnızca geçmiş zamanda mı kullanılır?**
Hayır, kılınış fiil geçmiş zamanla sınırlı değildir. Kılınış fiil, geniş zaman, gelecek zaman gibi farklı zaman kiplerinde de kullanılabilir. Örneğin, "Kitap yazılacak" cümlesi gelecekteki bir durumu anlatırken, "Kitap yazıldı" cümlesi geçmişte gerçekleşmiş bir durumu ifade eder.
**3. Kılınış fiiller hangi eklerle türetilir?**
Kılınış fiiller, "-ıl", "-in", "-ul", "-ün" gibi eklerle türetilir. Bu ekler, fiilin kılınmış halini oluşturur.
**Sonuç**
Kılınış fiil, Türkçede önemli bir dilbilgisel yapıdır ve fiillerin pasif anlamda kullanılmasını sağlar. Bu fiiller, dildeki eylemleri başkaları tarafından yapılacak şekilde anlatma imkânı tanır. Kılınış fiilin kullanımı, özellikle edebiyat, resmi dil ve günlük konuşmalar gibi çeşitli alanlarda önemli bir yer tutar.
Türkçede fiiller, dilin en önemli yapı taşlarından biridir. Fiiller, bir eylemi, oluşu veya durumu ifade etmek için kullanılır. Ancak fiiller yalnızca kök haliyle değil, ekler alarak da farklı anlamlar kazanabilir. Bu noktada "kılınış fiil" terimi devreye girmektedir. Kılınış fiil, bir fiilin yapıldığı, gerçekleştirildiği ya da kılındığı bir durumu ifade etmek için kullanılan özel bir fiil türüdür. Peki, kılınış fiil nedir ve nasıl kullanılır? Bu makalede, kılınış fiil kavramını detaylı şekilde inceleyecek ve bu tür fiillerin nasıl şekillendiğine dair örnekler sunacağız.
**Kılınış Fiil Tanımı**
Kılınış fiil, bir işin, oluşun ya da eylemin bir başkası tarafından yapılmasını ifade eden fiil türüdür. Bu fiiller, "-ıl", "-in", "-ul", "-ün" gibi ekler alarak türetilir. Yani kılınış fiil, bir şeyin yapılması değil, o şeyin bir başkası tarafından yapılması durumu olarak şekillenir. Bu tür fiillerde, eylemin gerçekleşmesi kişinin iradesine değil, başkalarının etkisine ya da dışsal bir faktöre bağlıdır.
Örneğin, "yapılmak", "gelinmek", "yazılmak" gibi fiiller, kılınış fiillere örnek olarak verilebilir. Bu fiiller, bir eylemin bir başkası tarafından yapılacağını ya da gerçekleşeceğini ifade eder.
**Kılınış Fiilin Özellikleri**
1. **Eylemin Başkasına Ait Olması:** Kılınış fiilleri, bir işin başkası tarafından yapılması durumunu anlatır. Örneğin, "yazılmak" fiili, "yazmak" fiilinin kılınmış halidir ve bu, yazma eyleminin başkası tarafından yapılacağını belirtir.
2. **Pasiflik Anlatımı:** Kılınış fiiller, öznenin pasif durumda olduğunu gösterir. Özne, eylemi gerçekleştiren değil, eylemden etkilenen kişidir. Bu açıdan bakıldığında kılınış fiiller, pasif cümlelerde sıklıkla kullanılır.
3. **Eklerle Türemesi:** Kılınış fiiller, belirli ekler ile türetilir. "-ıl", "-in", "-ul" ve "-ün" ekleri, bir fiilin kılınış fiili haline gelmesini sağlar. Bu ekler, fiil köklerine eklenerek anlamda bir değişim oluşturur.
**Kılınış Fiil Nasıl Oluşur?**
Kılınış fiil, belirli eklerin fiil köklerine eklenmesiyle oluşur. Bu ekler, fiilin kılınmış hâlini yaratır ve fiilin başkası tarafından yapılmasını ifade eder.
- **-ıl, -il Ekleri:** Bu ekler, fiilin kılınmış hâlini yaratır. Örneğin, "yapılmak" (yapmak) veya "gelinmek" (gelmek) gibi fiiller kılınmış hale gelir.
- **-ul, -ül Ekleri:** Bu ekler de fiili kılınmış hâle getirir. "Bilinmek" (bilmek) veya "görülmek" (görmek) gibi örnekler verilebilir.
- **-in, -ün Ekleri:** Bu ekler de fiilin kılınışını sağlar. "Yazılmak" (yazmak) veya "söylenmek" (söylemek) gibi fiiller türetilir.
Bu ekler, fiil köküne eklenerek yeni bir anlam ortaya çıkarır. Kılınış fiil türetme, dildeki eylemler arasındaki ilişkileri ifade etmenin önemli bir yoludur.
**Kılınış Fiil Örnekleri**
Kılınış fiillere örnek olarak şu fiilleri verebiliriz:
1. **Yazılmak:** "Yazılmak" fiili, "yazmak" fiilinin kılınmış hâlidir. Bu fiil, yazma eyleminin bir başkası tarafından yapılacağını ifade eder. Örneğin, "Kitap yazılacak" cümlesi, kitap yazılmak üzere bir başkası tarafından yazılacağını belirtir.
2. **Yapılmak:** "Yapılmak" fiili, "yapmak" fiilinin kılınmış hâlidir. "Bu iş yapılacak" cümlesi, işin bir başkası tarafından yapılacağını anlatır.
3. **Gelmek:** "Gelmek" fiilinin kılınmış hâli olan "gelinmek", bir kişinin gelme eylemini başkasının gerçekleştireceğini ifade eder. "Evime gelinmesi gerekiyor" cümlesi bu anlamı taşır.
4. **Konuşulmak:** "Konuşulmak", "konuşmak" fiilinin kılınmış hâlidir ve konuşma eyleminin başkaları tarafından yapılacağını ifade eder. Örneğin, "Toplantıda konular konuşulacak" cümlesinde bu kullanım görülür.
**Kılınış Fiilin Kullanım Alanları**
Kılınış fiiller, dildeki pasif yapıları oluşturmak için kullanılır. Bu fiil türü, pasif cümlelerde sıkça yer alır. Dilin doğal akışında, öznenin fiili bizzat yapmaması ancak bu fiilden etkilenmesi durumu kılınış fiil ile anlatılır. Kılınış fiillerinin başlıca kullanıldığı yerler şunlardır:
1. **Hikayeler ve Anlatımlar:** Hikaye anlatırken, genellikle pasif yapılar tercih edilir. Bu tür anlatımlarda kılınış fiillerinin kullanımı oldukça yaygındır. Örneğin, "Kitap yazılacak" gibi cümleler, bir eylemin gerçekleşeceği ancak kimin gerçekleştireceğinin belirsiz olduğu durumları ifade eder.
2. **Günlük Konuşmalar:** Günlük dilde de kılınış fiiller kullanılarak işlerin başkası tarafından yapılması gerektiği anlatılabilir. "Yapılacak işler var" gibi örneklerde kılınış fiil kullanılır.
3. **Resmi Dil:** Resmi dilde, yapılan eylemler genellikle pasif bir şekilde ifade edilir. "Duyurular yapılacaktır" gibi cümleler, bir eylemin gerçekleştirileceğini ama kim tarafından yapılacağının önemsiz olduğu bir durumu gösterir.
**Kılınış Fiil ile İlgili Sık Sorulan Sorular**
**1. Kılınış fiil ile edilgen fiil arasındaki fark nedir?**
Kılınış fiil, bir eylemin başkası tarafından yapılmasını ifade ederken, edilgen fiil ise bir eylemin özne tarafından yapılmadığını, pasif olarak gerçekleştiğini anlatır. Kılınış fiilde başkalarının etkisi söz konusu iken, edilgen fiilde yalnızca eylemin pasif durumu ifade edilir.
**2. Kılınış fiil yalnızca geçmiş zamanda mı kullanılır?**
Hayır, kılınış fiil geçmiş zamanla sınırlı değildir. Kılınış fiil, geniş zaman, gelecek zaman gibi farklı zaman kiplerinde de kullanılabilir. Örneğin, "Kitap yazılacak" cümlesi gelecekteki bir durumu anlatırken, "Kitap yazıldı" cümlesi geçmişte gerçekleşmiş bir durumu ifade eder.
**3. Kılınış fiiller hangi eklerle türetilir?**
Kılınış fiiller, "-ıl", "-in", "-ul", "-ün" gibi eklerle türetilir. Bu ekler, fiilin kılınmış halini oluşturur.
**Sonuç**
Kılınış fiil, Türkçede önemli bir dilbilgisel yapıdır ve fiillerin pasif anlamda kullanılmasını sağlar. Bu fiiller, dildeki eylemleri başkaları tarafından yapılacak şekilde anlatma imkânı tanır. Kılınış fiilin kullanımı, özellikle edebiyat, resmi dil ve günlük konuşmalar gibi çeşitli alanlarda önemli bir yer tutar.